هەواڵ

-

ساڵڕۆژی‌ یه‌كێتی‌ هه‌ڵسه‌نگاندن یان پیاهه‌ڵدان؟

مه‌لا به‌ختیار‌
5/31/2017 10:20:18 AM 343 ‌جار خوێندراوه‌ته‌وه

یه‌كێتی‌، ساڵی‌ گه‌یانده‌ (42)هه‌مین‌و شۆڕشیشی‌ گه‌یانده‌ (41)هه‌مین ساڵڕۆژ. ره‌نگه‌، یادی‌ كه‌م حزب‌و یاده‌وه‌ری‌ كه‌م شۆڕش، به‌ئه‌ندازه‌ی‌ یه‌كێتی‌‌و شۆڕشی‌ نوێ‌، پڕاوپڕ بن له‌ یاده‌وه‌ری‌ خۆش‌و ناخۆش، شانازی‌و شكست. كه‌م حزبیش هه‌یه‌ به‌ئه‌ندازه‌ی‌ یه‌كێتی‌ هه‌لومه‌رجی‌ گۆڕاوی‌ جیهان‌و روداوه‌كانی‌ ناوچه‌كه‌، ناچاری‌ كردبێت به‌به‌شێكی‌ به‌رنامه‌و سیاسه‌ت‌و ئایدیۆلۆژیه‌تی‌ خۆیدا بچێته‌وه‌.
له‌شاخدا، هانده‌ری‌ سه‌ره‌كی‌ یه‌كێتی‌، سه‌رخستنی‌ خه‌باتی‌ رزگاری‌‌و تێكشكاندنی‌ نه‌خشه‌كانی‌ فاشیه‌تی‌ عێراق‌و په‌كخستنی‌ پیلانه‌كانی‌ شه‌ڕی‌ ناوخۆ بوو، بۆئه‌وه‌ی‌ كورد ئه‌مجاره‌ سه‌ربكه‌وێ‌‌و یه‌كێتیش نه‌كرێته‌ حزبێكی‌ لاوه‌كی‌. له‌م قۆناغه‌دا، هه‌تا گه‌یشته‌ راپه‌ڕین، یه‌كێتی‌ له‌ حزبه‌ ده‌گمه‌نه‌كانی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌راست بوو، كه‌ هیچ هه‌لومه‌رجێك‌و، هیچ پیلانێك‌و، هیچ رێكه‌وتنێك، ته‌نانه‌ت به‌ راگیرانی‌ جه‌نگی‌ ئێران-عێراق‌و دوای‌ ئه‌نفاله‌كانیش، له‌و حزبانه‌ بوو چۆكی‌ دانه‌دا. به‌ڵكو داینه‌مۆی‌ درێژه‌دانی‌ شه‌ڕی‌ پارتیزانی‌ بوو، له‌وڵاتێكدا، كه‌ دێهاتی‌ تێدا نه‌مابوو!

بۆ راپه‌ڕینیش، بێگومان هه‌لومه‌رجی‌ بابه‌تی‌ ناوچه‌كه‌و رقی‌ په‌نگخواردوی‌ خه‌ڵكه‌كه‌و ئاماده‌یی‌ راپه‌ڕینی‌ خۆڕسكی‌ جه‌ماوه‌ره‌كه‌، یه‌كێتییان خسته‌ به‌رده‌م گۆڕینی‌ ستراتیژی‌ شاخ بۆ شار. گرنگی‌ سیاسه‌تی‌ یه‌كێتی‌ له‌سه‌روبه‌ندی‌ راپه‌ڕیندا، ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بوو ئاماده‌كاری‌ بۆ راپه‌رین ده‌كرد، به‌ڵكو، دوربینیه‌كه‌ی‌ له‌وه‌شدا بوو، سه‌ره‌ڕای‌ جیاوازی‌ بۆچونی‌ لایه‌نه‌ سیاسیه‌كان، له‌سه‌ر راپه‌ڕین‌و ئاینده‌ی‌ راپه‌ڕین، به‌ڵام یه‌كێتی‌ سوربوو له‌سه‌رئه‌وه‌ی‌ نیمچه‌ سه‌رچڵییه‌كی‌ سیاسیش بۆ هاتنه‌ ناو شاره‌كان بكات، پێش ئه‌وه‌ی‌ چاره‌نوسی‌ به‌عسیش له‌لایه‌ن زلهێزه‌كانه‌وه‌ به‌ته‌واوه‌تی‌ دیاریكرابێت. هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ی‌ له‌وكاته‌دا ستراتیژی‌ راپه‌ڕینیان له‌لا ئامانج بوو، ئه‌نجامه‌كانی‌ راپه‌ڕین ده‌ریخست، خستنه‌لاوه‌ی‌ ناكۆكیه‌كانیان، چه‌ند پیرۆز بوو بۆ سه‌ركه‌وتنی‌ راپه‌ڕین. دوای‌ راپه‌ڕینیش، سه‌لماندنی‌ فیدراڵ، چه‌ند كوردی‌ جۆشدا قۆناغی‌ رابوردوو جێبهێڵێ‌‌و به‌رزبێته‌وه‌ بۆ قۆناغی‌ سیسته‌می‌ نوێی‌ جیهان‌و عێراقی‌ فیدراڵی‌ دوای‌ سه‌دام.

له‌دوای‌ ده‌سه‌ڵات گرتنه‌ده‌ستیشه‌وه‌، هه‌ن پێیانوایه‌ په‌یامی‌ راپه‌ڕین كۆتاییهاتووه‌. به‌ڵام راپه‌ڕین، له‌ره‌هه‌نده‌ مێژووییه‌كه‌یدا، راپه‌ڕینێكی‌ به‌رده‌وامه‌. هه‌تا ئامانجی‌ دیموكراسی‌‌و دادپه‌روه‌ری‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و بونیادنانی‌ كۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی‌، ئه‌ركی‌ قۆناغه‌كه‌ بێت، پرۆسه‌ی‌ راپه‌ڕین به‌رده‌وامه‌. دیاره‌ هه‌شن؛ خواسته‌كانیان، مه‌رامه‌كانیان، ده‌ستكه‌وت‌و هه‌ناسه‌ی‌ سیاسییان، ورده‌ ورده‌، له‌گیانی‌ راپه‌ڕین دوریخستونه‌ته‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ له‌ چه‌مكه‌ هاوچه‌رخه‌كانی‌ دیموكراسی‌، ده‌سڵه‌مێنه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌مه‌ كۆتایی‌ پرۆسه‌ی‌ راپه‌ڕین نیه‌. به‌ڵكو پێشێلكردنی‌ بنه‌ماكانی‌ راپه‌ڕینه‌؛ دیاره‌ له‌دوا سه‌ره‌نجامیشدا، داینه‌مۆی‌ راسته‌قینه‌ی‌ راپه‌ڕین، هانده‌ری‌ كاریگه‌ری‌ به‌رده‌وامیی‌ راپه‌ڕین ده‌بێت له‌ناو نه‌وه‌كاندا، هه‌تا دوا ئامانجه‌كانی‌ ده‌هێنرێنه‌دی‌.

پرسیاری‌ ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌ له‌یادی‌ (42) ساڵه‌ی‌ یه‌كێتی‌‌و (41) ساڵه‌ی‌ به‌رپابونی‌ شۆڕشدا، دوای‌ ئه‌م هه‌موو تاقیكردنه‌وه‌و گۆڕانكاریه‌، ئایا ده‌شێ‌، به‌گشتی‌ وه‌كو ساڵانی‌ رابردوو، ته‌نها به‌سه‌ربڵندی‌‌و ئاهه‌نگ‌و پیاهه‌ڵدان، یاده‌كه‌ بكه‌ینه‌وه‌، یان نه‌خێر له‌یادێكی‌ مه‌زنی‌ واشدا، پیاچونه‌وه‌ی‌ كۆی‌ سیاسه‌ته‌كان، روداوه‌كان، ململانێكان، شكست‌و سه‌ركه‌وتنه‌كان، ده‌ستكه‌وت‌و كه‌مته‌رخه‌مییه‌كان، هه‌ڵه‌و هه‌ڵدێره‌كان، ته‌نانه‌ت لادان‌و بادانه‌كانیش، مایه‌ی‌ هه‌ڵسه‌نگاندن‌و لایه‌نه‌ خراپه‌كانیش مایه‌ی‌ ره‌خنه‌لێگرتنن؟
یه‌كێتی‌ له‌وه‌ بۆته‌وه‌، پێویستی‌ به‌ پیاهه‌ڵدان‌و ئاهه‌نگ گێڕان‌و سه‌رچۆپی كێشان بێت. ئه‌و قۆناغانه‌، به‌سه‌رچوو. به‌ڵێ‌، یه‌كێتی‌ ده‌بێت واز له‌وه‌ بێنێت، ته‌نها به‌ پیاهه‌ڵدان‌و به‌ شاباش‌و شانامه‌، یاده‌كانی‌ بگێرێت.

سه‌رده‌می‌ شه‌ڕه‌ ئاڵاو وێنه‌ به‌رزكردنه‌وه‌و خرۆشانی‌ سه‌ر جاده‌كان، كۆتاییان هاتووه‌. ئێستا له‌سه‌رده‌مێكداین، سه‌راپا جیاوازه‌ له‌ ده‌هه‌كانی‌ رابردوو. جیهان، له‌م جیهانگیریه‌دا:
-له‌روی‌ ئابوریه‌وه‌، بنه‌ماكانی‌ سه‌راپا گۆڕاوه‌.
-له‌روی‌ ته‌كنه‌لۆژیاو ته‌كنیكه‌وه‌، رایه‌ڵه‌یه‌كی‌ سه‌رسوڕهێنه‌ر، تاك‌و كۆی‌ جیهانی‌ ته‌نیوه‌ته‌وه‌.
-له‌روی‌ سیاسیه‌وه‌، سیسته‌مه‌ دواكه‌وتوه‌كان، هه‌ڵده‌وه‌شێن.
-له‌روی‌ ئایدیۆلۆژیه‌وه‌، گۆڕانكاری‌ سه‌یروسه‌مه‌ره‌ له‌ئارادان‌و سه‌رده‌می‌ ئایدیۆلۆژیه‌ت بای‌ بای‌!
-له‌روی‌ فه‌لسه‌فیه‌وه‌، فه‌لسه‌فه‌ی‌ سیاسی‌-سۆسیۆلۆژی‌‌و فه‌لسه‌فه‌ی‌ سیاسی‌، كه‌وتۆته‌ ژێر فشاری‌ گۆڕانكاریه‌كان‌و په‌یوه‌ندی‌ چینایه‌تی‌ كورده‌واریش، گۆڕدراوه‌.
-له‌روی‌ جه‌ماوه‌ریه‌وه‌، بازاڕی‌ ئازادو لیبراڵ، پێوه‌ره‌كانی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ له‌رۆژئاوا گۆڕیوه‌و، كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌راستیش داناوه‌و ئه‌گه‌ری‌ سیاسی‌ جۆراوجۆریش له‌ئارای‌ له‌مه‌ودوان.
-له‌روی‌ عه‌قیده‌ییه‌وه‌، ململانێی‌ مه‌زهه‌به‌كان، تێكچڕژاون‌و ئاینده‌خوازو كۆنخوازه‌كان، له‌شه‌ڕی‌ چاره‌نوسسازدان. ئه‌گه‌ر ستراتیژی‌ دیموكراسی‌ هاوچه‌رخ په‌سه‌ند نه‌كرێ‌، مه‌ترسی‌ دوای‌ شه‌ڕی‌ تیرۆریش هه‌ڕه‌شه‌ی‌ جۆراوجۆرمان لێده‌كات.
-له‌روی‌ راگه‌یاندنیشه‌وه‌، سۆسیال میدیاو میدیای‌ تاكگه‌رایی‌‌و نهێنی‌ وروژاندن، بۆته‌ سیمای‌ سه‌رده‌م.
-له‌روی‌ حزبایه‌تیشه‌وه‌، حزبی‌ تۆتالیتاری‌، كلاسیكی‌، تاكپه‌رستی‌، ئایدیۆلۆژیه‌ت گه‌را، ناسیۆنالیستی‌ گۆشه‌گیر، چه‌پی‌ چه‌رخی‌ رابردوو، تێكڕا له‌پاشه‌كشه‌دان. هه‌ربۆیه‌، له‌ ئۆروپادا، راسیزم‌و پۆپۆلیزم گه‌شه‌یان كردووه‌. له‌رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌راستیشدا هه‌ژمونی‌ حزبایه‌تی‌ كلاسیكی‌ لاواز بووه‌. ره‌نگه‌، راسیزم‌و پۆپۆلیزم، له‌ته‌ك سیسته‌مه‌ كۆنه‌كانی‌ ناوچه‌كه‌دا، ساڵه‌های‌ تر، به‌رژه‌وه‌ندییان یه‌كانگیر بێ‌ دژی‌ گه‌لان‌و دیموكراتخوازان!

كه‌ سه‌یری‌ پانۆرامای‌ حزبایه‌تی‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌راست، به‌كوردستانیشه‌وه‌، ده‌كه‌ین، حزبه‌ ده‌سه‌ڵات سه‌پێنه‌ره‌كانی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ نزیك، له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ له‌و گۆڕانكاریانه‌ تێنه‌گه‌یشتبون، یان داته‌پین، یان له‌داته‌پیندان. یاخود، هه‌ڵده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ زه‌بروزه‌نگی‌ ده‌ستوریی‌‌و سه‌ربازیی‌‌و سه‌ركوتكردن. به‌دڵنیاییه‌وه‌ هیچی‌ ئه‌مانه‌ دادیان نادات.

له‌ به‌شه‌كانی‌ كوردستاندا، راچه‌نینێكی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ به‌گشتی‌‌و هه‌تا راده‌یه‌ك دیموكراسی‌ له‌ئارادایه‌. به‌ڵام، ستراتیژی‌ سیاسی‌‌و ئایدیۆلۆژی‌ تێكڕا حزبه‌كان، له‌ئاستی‌ گۆڕانكاریه‌كانی‌ سه‌رده‌م‌و خه‌وه‌كانی‌ ئاینده‌دا نین. ئێمه‌ دڵنیاین، له‌روی‌ بابه‌تیه‌وه‌، هه‌ر حزبێك، وریای‌ راستكردنه‌وه‌ی‌ هه‌ڵه‌كانی‌ نه‌بێت، گۆڕانكاری‌ له‌ پێكهاته‌و جیهانبینی‌ خۆی‌ به‌پێی‌ ئه‌ركه‌كانی‌ ئه‌م سه‌رده‌مه‌، به‌دینه‌هێنێت، زوو یان دره‌نگ، باجێكی‌ قورس ده‌دات. هه‌ڵبه‌ته‌ ئێستا كێشه‌كه‌ له‌وه‌دا نه‌ماوه‌ رێژه‌ی‌ كام حزب زۆرو هی‌ كام حزب كه‌مه‌. كێشه‌كه‌ كوت‌ومت مه‌حكومی‌  گۆڕانكاریه‌كانی‌ سه‌رده‌مه‌كه‌یه‌. نه‌ رێژه‌ی‌ ده‌نگ‌و نه‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ سه‌پێنراو، تا سه‌ر ناتوانن به‌ربه‌ستی‌ به‌رده‌م گۆڕانكاریه‌كان بن.

یه‌كێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان، یه‌كێكه‌ له‌و حزبانه‌ی‌، هه‌تاراده‌یه‌ك له‌رابردوودا له‌ گۆڕانكاریه‌كانی‌ سه‌رده‌می‌ جه‌نگی‌ سارد، وردبوبوه‌وه‌. ئاڵوگۆڕی‌ به‌سه‌ر په‌یكه‌ره‌و ئایدیۆلۆژیه‌ت‌و سیاسه‌تی‌ خۆیدا، ده‌هێنا. به‌ڵام كاتێك جیهانگیری‌ به‌ره‌و سه‌قامگیری‌، فه‌لسه‌فه‌ی‌ خۆی‌ سه‌پاند، یه‌كێتی‌ بۆ ده‌هه‌یه‌ك ده‌چێت، گۆڕانكاری‌ پێویستی‌ له‌هه‌موو بارێكه‌وه‌: پێكهاته‌، ئایدیۆلۆژی‌، سیاسی‌، ژیانی‌ حزبایه‌تی‌‌و ئه‌ركه‌كانی‌ دیموكراسی‌ هاوچه‌رخ، به‌دینه‌هێناوه‌. كه‌ پێمانوایه‌، به‌شێكی‌ كێشه‌كانی‌ ناوخۆی‌ یه‌كێتی‌، هه‌روا به‌شێكی‌ لاوازبونی‌ متمانه‌كانی‌ یه‌كێتی‌‌و جه‌ماوه‌ریش، سه‌رچاوه‌كه‌ی‌ بۆ ئه‌نجامنه‌دانی‌ ئه‌و گۆڕانكاریه‌، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. هه‌موشمان ده‌زانین ماسی‌ له‌ چ ئاوێكدا راو ده‌كرێ‌!
مه‌حاڵه‌ نه‌وه‌ی‌ نوێ‌، به‌بێ‌ گۆڕانكاری‌ بنچینه‌یی‌ نوێ‌، په‌روه‌رده‌ی‌ نوێ بكرێن، هه‌تا بتوانن جێگای‌ كاراكته‌ری‌ سه‌ركرده‌ی‌ سه‌رده‌مه‌كانی‌ رابردوو بگرنه‌وه‌و خه‌وه‌كانی‌ ئاینده‌، به‌دیبێنن.
هه‌ر حزبێك، له‌رابردوودا قه‌تیس مایه‌وه‌و له‌ناو بازنه‌یه‌كی‌ داخراوی‌ ئێستاشدا، سوڕایه‌وه‌، بێگومان فریای‌ كاروانی‌ ئاینده‌ ناكه‌وێت. كه‌وابێ‌:

یه‌كێتی‌، پێویستی‌ به‌ پرۆژه‌یه‌كی‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌ی‌ گۆڕانكاریه‌. په‌شم نییه‌ هه‌ڵه‌كانمان دیاری‌ بكه‌ین‌و ره‌خنه‌شیان لێبگرین. به‌ڵكو په‌شم ئه‌وه‌یه‌ هه‌ڵه‌كان دیارینه‌كه‌ین‌و ره‌خنه‌ی‌ لێنه‌گرین‌و چاره‌سه‌ری‌ نه‌كه‌ین. یه‌كێتی‌، له‌م ساڵڕۆژه‌یدا، پێویستی‌ به‌ پیاچونه‌وه‌ی‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌ هه‌یه‌:

-پیاچونه‌وه‌ به‌ سیاسه‌تی‌ ئابوری‌‌و بازاڕی‌ ئازادو رێگرتن له‌ چاوچنۆكی‌، له‌ هه‌ر كۆمپانیاو پله‌وپایه‌یه‌كدا بن.
-پیاچونه‌وه‌ به‌ په‌یوه‌ندی‌ یه‌كێتی‌‌و جه‌ماوه‌رو ئاشتكردنه‌وه‌ی‌ خه‌ڵكه‌ ناڕه‌زایی‌‌و ره‌خنه‌گره‌كان.
-پیاچونه‌وه‌ به‌ سیاسه‌تی‌ راگه‌یاندن‌و گونجاندنی‌ ته‌واوی‌ كه‌ناڵه‌كان له‌گه‌ڵ ئه‌ركه‌كانی‌ میدیای‌ سه‌رده‌م.
-پیاچونه‌وه‌ به‌ تێگه‌یشتنمان بۆ كاری‌ رێكخراوه‌ دیموكراتیه‌كان‌و سه‌ندیكاكان‌و پێدانی‌ ئازادی‌ زیاتر به‌ رێكخراوه‌كان. به‌ڵكو وازهێنان له‌ سیاسه‌تی‌ رێكخراوه‌یی‌‌و سه‌ندیكایی‌ به‌ره‌یی‌. كه‌ زیانی‌ بۆ ئازادیه‌كان‌و گۆڕانكاریه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان، له‌مه‌ودوا زیاتر ده‌بێ‌!
-پیاچونه‌وه‌ به‌ په‌یكه‌ره‌ی‌ حزبایه‌تی‌‌و داڕشتنه‌وه‌ی‌ ئۆرگانه‌كانی‌، له‌به‌ر رۆشنایی‌ گۆڕانكاریه‌كان.
-دوركه‌وتنه‌وه‌ له‌ سیاسه‌تی‌ كاردانه‌وه‌، هه‌روه‌ها خوێندنه‌وه‌ی‌ وردی‌ هه‌لومه‌رجی‌ بابه‌تی‌ بۆ بڕیارو به‌رنامه‌كان. نه‌ سۆزی‌ له‌راده‌به‌ده‌رو نه‌ رقی‌ بێسنور، دادمان ناده‌ن.
-گێڕانه‌وه‌ی‌ دیسپلینی‌ حزبایه‌تی‌‌و دیاریكردنی‌ ئه‌رك‌و ماف‌و سزاو پاداشت، به‌پێی‌ راده‌ی‌ جێبه‌جێكردن‌و جێبه‌جێنه‌كردنی‌ بڕیاره‌كان، نه‌ك پروپاگه‌نده‌ی‌ سۆسیال میدیا.

ئه‌م هه‌ڵوێست‌و هه‌نگاوانه‌، پێمانوایه‌ ئاهێكی‌ قوڵ به‌به‌ری‌ یه‌كێتیدا دێنێته‌وه‌و، زه‌مینه‌ ده‌ره‌خسێنێ‌ بۆ به‌ستنی‌ پلینیۆمێك‌و پلینیۆمیش زه‌مینه‌ ده‌ره‌خسێنێ‌ بۆ كۆنگره‌یه‌كی‌ سه‌ركه‌وتوی‌ یه‌كێتی‌ ناو یه‌كێتی‌.
كاتێكی‌ زۆرمان له‌ده‌ستداوه‌، به‌دڵنیاییه‌وه‌ چیكه‌ به‌به‌رمانه‌وه‌ نه‌ماوه‌ كات له‌ده‌ست بده‌ین. ئه‌وكاته‌ی‌ به‌ده‌ستمانه‌وه‌ ماوه‌، سودی‌ لێوه‌رنه‌گرین، كێشه‌كانی‌ ناو یه‌كێتی‌‌و كێشه‌كانی‌ كوردستان‌و كێشه‌كانی‌ ناوچه‌كه‌، هێنده‌ زۆرن، زۆر له‌مه‌وبه‌ر زیاتر زیانمان پێده‌گه‌یه‌نن؛ چ زیانی‌ حزبی‌، چ زیانی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌، چزیانی‌ به‌دینه‌هێنانی‌ ستراتیژی‌ دورمه‌ودای‌ سه‌ربه‌خۆییش!

 

 

 M9sharazoor : كوردستانی نوێ

Copyright © 2012. all rights reserved . Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure